İşten çıkarıldığında ne kadar tazminat alacağını öğren

En az 1 yıl (1475 sayılı Kanun'un yürürlükteki 14. maddesi). 1 yılı doldurmadan işten ayrılırsan veya çıkarılırsan kıdem tazminatı hakkın doğmaz. 1 yılı geçtikten sonraki her gün orantılı olarak hesaba katılır.

Normal istifada kıdem ve ihbar tazminatı alamazsın (1475 s. K. md. 14; 4857 s. K. md. 17). Ancak maaşın ödenmiyorsa, sigortan eksik yatıyorsa veya mobbing gibi haklı bir nedenin varsa (4857 s. K. md. 24), haklı nedenle fesih yaparak kıdem tazminatına hak kazanabilirsin. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise 1 yılını doldurmuş olman kaydıyla her fesih türünde ödenir (4857 s. K. md. 59).

1475 sayılı Kanun md. 14/13'te düzenlenen üst sınır. Maaşın bu tutarın üzerindeyse bile, kıdem tazminatın her yıl için en fazla tavan tutarı kadar hesaplanır. Tavan yılda iki kez (Ocak ve Temmuz) güncellenir.

Kıdem tazminatı Gelir Vergisi Kanunu md. 25/7 uyarınca gelir vergisinden, 5510 sayılı Kanun md. 80 uyarınca SGK priminden muaftır; sadece binde 7,59 damga vergisi kesilir (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu). İhbar tazminatı ve izin ücretinden ise hem gelir vergisi hem damga vergisi kesilir; bu yüzden ihbar tazminatının netine sen ne kadar vergi dilimindeysen o oranda düşer.

İş davalarında karar çıkan dosyaların büyük çoğunluğu işçi lehine sonuçlanıyor; farklı kaynaklar işveren lehine sonuçlanma oranını %10-18 aralığında veriyor. Bunun temel nedeni ispat yükünün işverende olması: geçerli bir fesih sebebini belgelemek, savunma almak ve son çare ilkesine uymak zorunda. Bu oranlar usulden ret kararlarını da içerdiği için esastan incelenen dosyalarda işçi lehine oran daha da yüksek. Yine de bu istatistik senin dosyanın garantisi değil — performans veya disiplin gerekçesi belgelenmişse sonuç değişir.

İkisi de 4857 sayılı Kanun md. 21'de düzenlenir. Birincisi işe başlatmama tazminatı: mahkeme feshi geçersiz sayar, işveren seni 1 ay içinde işe başlatmazsa 4-8 aylık brüt ücretin ödenir, tutarı hakim kıdemine göre takdir eder. İkincisi boşta geçen süre ücreti: fesihle karar arasındaki dönem için en fazla 4 aylık ücret ve yan hakların ödenir. Vergi açısından ikisi farklıdır — işe başlatmama tazminatı gelir vergisinden ve SGK priminden istisnadır, boşta geçen süre ücreti ise normal ücret gibi tüm kesintilere tabidir.

4857 sayılı Kanun md. 20 uyarınca fesih bildiriminin sana tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurman zorunlu. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlenmesinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalısın. Bu süreler hak düşürücüdür — kaçırırsan dava hakkın tamamen düşer. Pratikte pek çok işveren dava riskini almak yerine arabuluculuk aşamasında ek maaş içeren bir paket teklif eder.

Kıdem ve ihbar tazminatı 5510 sayılı Kanun md. 80/c'deki istisnalar arasında sayıldığı için prime tabi değildir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise bu istisnalar arasında yer almaz, ödendiği ayın kazancına dahil edilerek prime esas kazanca eklenir. Bu yüzden izin ücretinden %14 SGK + %1 işsizlik sigortası işçi payı kesilir ve gelir vergisi matrahı bu kesinti düşüldükten sonra hesaplanır.