Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatının hesabı tek bir cümleye sığar: çalıştığın her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücretin. Yıldan artan aylar ve günler de boşa gitmez, gün hesabıyla orantılı olarak eklenir. Dayanağı 1475 sayılı Kanun'un yürürlükte kalan tek maddesi olan 14. maddedir.

Formül

Kağıt üzerinde şöyle işler:

• Günlük giydirilmiş ücret = aylık giydirilmiş brüt ücret ÷ 30
• Bir yıllık kıdem tazminatı = günlük ücret × 30
• Toplam = (bir yıllık tutar × tam yıl sayısı) + (bir yıllık tutar × artan gün ÷ 365)

Yani pratikte her yıl bir maaş diye düşünebilirsin — yeter ki o "maaş" giydirilmiş brüt olsun ve tavanı aşmasın.

Giydirilmiş ücret nedir, neler dahil?

Hesap çıplak maaşın üzerinden değil, giydirilmiş ücret üzerinden yapılır. Giydirilmiş ücret, maaşına ek olarak sana düzenli biçimde sağlanan ve para ile ölçülebilen her şeyi kapsar. İnsanların hesabı en çok burada eksik çıkar.

Dahil olanlar:

• Yemek kartı veya işyerinde verilen yemeğin parasal karşılığı
• Yol parası, servis ücreti
• Düzenli ödenen ikramiye ve primler
• Yakacak, giyim, konut yardımı
• Özel sağlık sigortası primi
• Aile ve çocuk yardımı

Dahil olmayanlar:

• Fazla mesai ücreti — süreklilik taşımadığı için hesaba katılmaz
• Bir kereye mahsus yapılan ödemeler, arızi primler
• Harcırah, iş için yapılan masrafın geri ödemesi

Yıllık ödenen kalemler (örneğin yılda iki ikramiye) aylığa bölünerek eklenir. Yemek kartı aylık 3.000 TL ve yol 1.500 TL ise, 60.000 TL çıplak maaşın giydirilmiş karşılığı 64.500 TL olur — kıdem tazminatın da bu rakam üzerinden hesaplanır.

Tavan hesabı nerede kesiyor?

Kanun kıdem tazminatına bir üst sınır koyar. Giydirilmiş ücretin bu sınırın üzerindeyse, hesap senin maaşından değil tavandan yapılır. 2026 yılının ikinci yarısında tavan ₺73.730, ilk yarısında ₺64.949 idi.

Aylık giydirilmiş ücreti 100.000 TL olan ve 5 yıl çalışmış birini düşün. Tavan olmasaydı 5 × 100.000 = 500.000 TL alacaktı. Tavan uygulandığı için hesap 5 × ₺73.730 üzerinden yapılır. Aradaki fark kanun gereği ödenmez. Ayrıntısı için kıdem tazminatı tavanı yazısına bakabilirsin.

Vergi: neredeyse tamamı cebinde kalır

Kıdem tazminatı Gelir Vergisi Kanunu md. 25/7 uyarınca gelir vergisinden istisnadır ve 5510 sayılı Kanun md. 80 uyarınca SGK primine tabi değildir. Tek kesinti binde 7,59 damga vergisidir. Yani brütün yaklaşık %99,2'si elinde kalır.

Bu, ihbar tazminatından temel farkıdır: ihbar tazminatından hem gelir vergisi hem damga vergisi kesilir, o yüzden neti belirgin şekilde düşer.

Kimler hak kazanır?

Ortak şart aynı işverende en az 1 yıl çalışmış olmak. Bu şartı sağlıyorsan şu hallerde kıdem tazminatı doğar:

• İşveren seni çıkardığında (ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan 4857 s. K. md. 25/II fesihleri hariç)
• Haklı nedenle sen ayrıldığında (4857 s. K. md. 24)
• Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrıldığında
• Emeklilik veya EYT kapsamında yaşlılık aylığına hak kazandığında
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde ayrılmasında
• İşçinin ölümü halinde — mirasçılarına ödenir

Ne zamana kadar isteyebilirsin?

Kıdem tazminatında zamanaşımı 5 yıldır (İş Kanunu ek md. 3, 7036 sayılı Kanun ile getirildi; 25 Ekim 2017 sonrası fesihler için geçerli). Süre fesih tarihinden işlemeye başlar. Ödenmeyen kıdem tazminatına, mevduata uygulanan en yüksek banka faizi yürütülür.

Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 s. K. md. 3). Bu bir formalite değil dava şartıdır; atlanırsa dava usulden reddedilir.