İstifa edince tazminat alınır mı?
Normal istifada kıdem ve ihbar tazminatı alamazsın; yalnızca kullanılmayan yıllık izin ücretin ödenir. Haklı nedenle fesih, askerlik, emeklilik, evlilik ve ölüm hallerinde ise ayrılmana rağmen kıdem tazminatı hakkın doğar.
Kısa cevap: normal istifada kıdem tazminatı alamazsın (1475 s. K. md. 14). İhbar tazminatı da alamazsın, çünkü o yalnızca işveren seni bildirim süresine uymadan çıkardığında doğar (4857 s. K. md. 17).
Ama tamamen eli boş kalmazsın: kullanılmayan yıllık izin ücretin her fesih türünde ödenir (4857 s. K. md. 59) — 1 yılını doldurmuş olman kaydıyla.
Dahası, sen ödemek zorunda kalabilirsin
Bildirim süresine uymadan işi bırakırsan işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olursun (4857 s. K. md. 17). 3 yıldan fazla kıdemi olan biri için bu 8 haftalık brüt ücret demektir. Uygulamada işverenler bunu genelde talep etmez ama hakları vardır ve son ödemenden mahsup edebilirler.
Ayrılmana rağmen kıdem tazminatı aldığın beş hal
Kanun bazı durumlarda işi kendi isteğinle bırakmanı kıdem tazminatına engel saymaz. Hepsinde ortak şart aynı işverende en az 1 yıl çalışmış olmak:
1. Haklı nedenle fesih
Maaşının ödenmemesi, sigortanın eksik yatması, mobbing gibi 4857 s. K. md. 24'te sayılan bir sebep varsa, istifa değil haklı nedenle fesih yapmış olursun ve kıdem tazminatına hak kazanırsın. En sık kullanılan yol budur, ama en çok hata da burada yapılır — ayrıntısı haklı nedenle fesih yazısında.
2. Muvazzaf askerlik
Askerlik hizmeti nedeniyle ayrılırsan kıdem tazminatı ödenir. Askerlik şubesinden aldığın sevk belgesini işverene sunman gerekir. Bedelli askerlikte uygulama tartışmalıdır; temel eğitime katılım öngören dönemlerde hak doğduğu yönünde kararlar vardır.
3. Emeklilik veya EYT
Yaşlılık aylığına hak kazanıp ayrılırsan kıdem tazminatı ödenir. Emeklilik yaşını beklemeden ayrılacaksan 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim şartını doldurup SGK'dan "kıdem tazminatı alabilir" yazısını almalı ve işverene vermelisin. Bu yazı olmadan hak doğmaz — sadece dilekçe vermek yetmez.
4. Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması
Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatı alır. Evlilik cüzdanını işverene sunman ve fesih sebebini açıkça evlilik olarak bildirmen gerekir. Süreyi kaçırırsan hak düşer.
5. İşçinin ölümü
İş sözleşmesi işçinin ölümüyle sona ererse kıdem tazminatı mirasçılarına ödenir.
Hesaplayıcıda "Nasıl ayrıldın?" alanından durumunu seçersen hangi kalemlerin ödeneceğini ve hangilerinin ödenmeyeceğini birlikte gösterir.
Tazminatını hesaplaİstifa dilekçesi yazarken üç tuzak
- Sebep yazmamak. Haklı nedenle ayrılıyorsan bunu dilekçede açıkça yazmalısın. "Kendi isteğimle ayrılıyorum" diye yazıp sonra maaşın ödenmediğini iddia etmek, ispat açısından seni çok zor durumda bırakır.
- İbra ifadesi imzalamak. "Hiçbir alacağım kalmamıştır" ibaresi içeren belgeler ibraname sayılabilir. Türk Borçlar Kanunu md. 420 bu belgeler için sıkı şartlar arar, ancak yine de süreci zorlaştırır. Rakam görmeden imzalama.
- Boş kağıt imzalamak. Tarihi veya içeriği sonradan doldurulacak belgelere imza atma.
İşveren istifaya zorluyorsa
Uygulamada sık görülen bir senaryo: işveren tazminat ödememek için istifa dilekçesi imzalamanı ister. İmzalarsan kural olarak kıdem ve ihbar tazminatı hakkını kaybedersin ve işe iade davası açma imkanın da ortadan kalkar.
İmzalamazsan işveren seni çıkarmak zorunda kalır — o zaman hem kıdem hem ihbar tazminatın doğar. Baskı altında imzalattırılan istifanın iradeyi sakatladığı gerekçesiyle iptali istenebilir ama bunu ispatlamak zordur. En sağlıklısı imzalamamaktır.