İşe iade davası ne kadar sürer, nasıl açılır?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılır. Kanun davanın iki ayda bitmesini öngörse de uygulamada istinaf dahil 1-2 yıl sürer.

İşe iade davası, işverenin feshini geçersiz saydırma davasıdır. Kazanırsan mahkeme feshin geçersizliğine karar verir; işveren seni işe geri almazsa ciddi bir tazminat ödemek zorunda kalır.

Önce süreler — çünkü kaçırılırsa hiçbir şey kalmaz

Fesih bildiriminin sana tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalısın (4857 s. K. md. 20). Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlenmesinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açmalısın.

Bu süreler hak düşürücüdür. Bir gün geçirirsen dava hakkın tamamen düşer; mazeret kabul edilmez, süre uzatılmaz.

Kimler açabilir? Dört şart

İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalı. Aynı işverenin aynı işkolundaki tüm işyerlerindeki çalışanlar birlikte sayılır.
En az 6 aylık kıdemin olmalı.
Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışıyor olmalısın.
İşveren vekili veya işletmenin bütününü sevk ve idare eden kişi olmamalısın.

Bir de temel koşul: fesih işveren tarafından yapılmış olmalı. İstifa ettiysen veya haklı nedenle sen fesih yaptıysan işe iade davası açamazsın.

Gerçekte ne kadar sürüyor?

Kanun iyimser: 4857 s. K. md. 20, davanın seri muhakeme usulüyle iki ay içinde sonuçlandırılmasını, istinaf incelemesinin de bir ayda bitmesini öngörür. Uygulama başka türlü işliyor.

Aşama	Pratikte süre
Arabuluculuk	3-6 hafta
İlk derece mahkemesi	8-14 ay
İstinaf (bölge adliye mahkemesi)	6-12 ay
Toplam	genellikle 1-2 yıl

Süre şehre ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. İstinaf kararı kesindir; işe iade davalarında temyiz yolu kapalıdır.

Kazanırsan ne alırsın?

Mahkeme feshi geçersiz sayarsa iki ayrı kalem gündeme gelir (4857 s. K. md. 21):

İşe başlatmama tazminatı: işveren seni 1 ay içinde işe başlatmazsa 4-8 aylık brüt ücretin ödenir. Tutarı hakim kıdemine göre takdir eder.
Boşta geçen süre ücreti: fesihle karar arasında çalışmadığın dönem için en fazla 4 aylık ücret ve yan hakların ödenir.

Pratikte olan şu: işverenlerin büyük çoğunluğu işçiyi geri almaz, iki kalemi birlikte öder. Toplamı 8-12 aylık brüt ücret eder ve bu, kıdem ve ihbar tazminatının üzerine gelir.

Vergi tarafı da lehine: işe başlatmama tazminatı gelir vergisinden ve SGK priminden istisnadır, yani brütün neredeyse tamamı elinde kalır. Boşta geçen süre ücreti ise normal ücret gibi tüm kesintilere tabidir.

Hesaplayıcının "İşe iade davası" bölümünde kanunun çizdiği aralığı kendin ayarlayıp toplam rakamı görebilirsin.

Tazminatını hesapla

Kazandıktan sonra 10 iş günü kuralı

Kararın kesinleşmesinin sana tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalısın. Bu başvuruyu yapmazsan fesih geçerli sayılır ve kazandığın davaya rağmen hiçbir tazminat alamazsın.

Başvuruyu yazılı ve ispatlanabilir şekilde yap — noter ihtarnamesi en güvenlisi. İşe geri dönmeyi istemiyor olman bir şey değiştirmez, başvuruyu yine de yapmalısın.

Kazanma ihtimali nedir?

İş davalarında karar çıkan dosyaların büyük çoğunluğu işçi lehine sonuçlanıyor; farklı kaynaklar işveren lehine sonuçlanma oranını %10-18 aralığında veriyor. Temel neden ispat yükünün işverende olması: geçerli fesih sebebini belgelemek, savunma almak ve feshi son çare olarak kullandığını göstermek zorunda.

Yine de bu istatistik senin dosyanın garantisi değil. Performans düşüklüğü veya disiplin ihlali usulüne uygun belgelenmişse, savunman yazılı alınmışsa sonuç değişir.

Arabuluculukta anlaşmak mantıklı mı?

Çoğu dosya arabuluculuk aşamasında bitiyor, çünkü işveren de 1-2 yıllık belirsizliği ve faiz riskini istemiyor. Masaya oturduğunda elindeki koz, davayı kazanman halinde ödemek zorunda kalacağı 8-12 aylık tutar.

Bu yüzden arabuluculuğa gitmeden önce rakamı bilmen kritik. Ne kadar talep edebileceğini bilmeden pazarlık yapmak, masada para bırakmak demektir.